Η υφαρπαγή της ψήφου των πολιτών

Η περίπτωση των ανεξάρτητων Εθνικών Αρχών (βλ. ΕΛΟΤ) και της αδιαφανούς ψήφου των στα διεθνή φόρα (βλ.ISO)

Γενικά

Αφορμή για τη συγγραφή του συγκεκριμένου άρθρου υπήρξε η θετική (με επιφυλάξεις) ψήφος της Ελλάδας, στην συζήτηση για την υιοθέτηση του Open XML format (του μορφοτύπου αρχείων που χρησιμοποιούν οι νέες εκδόσεις της πασίγνωστης σουίτας εφαρμογών γραφείου MS Office της Microsoft) από τον (Διεθνή Οργανισμό Προτύπων ISO), στις 4 Σεπτεμβρίου 2007. Μια ψήφος που θα ήταν καλό να μάθουμε ποιoς και πως ακριβώς αποφάσισε να είναι θετική, δεδομένου ότι στο επίσημο site του ΕΛΟΤ (ο οποίος εκπροσωπεί την Ελλάδα στον παραπάνω διεθνή οργανισμό) δεν εμφανίστηκε καμία σχετική ειδοποίηση, ούτε το θέμα τέθηκε σε ανοιχτή διαβούλευση από τους αρμόδιους, πρακτική που ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις σε πολλές άλλες χώρες.

Τελικό αποτέλεσμα ήταν ότι, ο εκπρόσωπος του ΕΛΟΤ στην ψηφοφορία αποφάσισε για λογαριασμό όλων των Ελλήνων, χωρίς να δώσει λογαριασμό σε κανέναν. Πως ακριβώς να περιγράψει κανείς αυτή την πρακτική αν όχι ως υφαρπαγή ψήφου; Πως είναι δυνατόν, τέτοια ζητήματα να επαφίενται στην κρίση ενός (ή έστω λίγων ατόμων) χωρίς συζήτηση, δεσμεύοντας και τελικά εκθέτοντας διεθνώς τη χώρα μας (δείτε σχετικά [http://www.noooxml.org/]);

Το θέμα βεβαίως δεν έχει λήξει καθώς η Microsoft δεν κατόρθωσε να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, θα έχει όμως μια ακόμη ευκαιρία το Φεβρουάριο του 2008 να περάσει το OOXML (όπως είναι ευρύτερα γνωστό το Format) ως πρότυπο του ISO. Θα είμαστε εδώ στις επάλξεις, παρακολουθώντας την υπόθεση και τη λυσσαλέα πάλη της Microsoft, να ανατρέψει τα ως τώρα δεδομένα.

Το παρόν αποτελεί και μια ανοικτή επιστολή προς τους αρμόδιους φορείς που εκπροσωπούν τη χώρα μας σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς που συζητούνται τέτοια θέματα, να απευθύνονται ανοιχτά στην κοινωνία των πολιτών και στους αρμόδιους φορείς (Υπουργεία, Πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα,επιμελητήρια, επαγγελματικές οργανώσεις κλπ), ώστε η χώρα να εμφανίζεται με ξεκάθαρες θέσεις και να μην διασύρεται διεθνώς.

Το διακύβευμα

Τι ακριβώς όμως είναι το Open XML Format (OOXML όπως είναι γνωστό) και γιατί είναι τόσο σημαντικό να μην προχωρήσουν τα σχέδια της Microsoft; Τα μορφότυπα στα οποία σώζουν έγγραφα οι εφαρμογές γραφείου παίζουν σημαντικό ρόλο σε αυτό που ονομάζουμε διαλειτουργικότητα(interoperability)-τη δυνατότητα δηλαδή τα έγγραφα που δημιουργούνται από μια οικογένεια εφαρμογών (π.χ. MS Office) σε κάποιο περιβάλλον (π.χ. Windows ή Μac) να μπορούν να είναι εγγενώς (χωρίς ειδικά εργαλεία μετατροπής) αναγνώσιμα και τροποποιήσιμα και από μια άλλη οικογένεια εφαρμογών (π.χ. OpenOffice) σε ένα άλλο περιβάλλον (π.χ. Linux).

Η γλώσσα δόμησης δεδομένων XML είναι κατάλληλη για το σκοπό αυτό και επιλέχτηκε από την κοινότητα ανοιχτού λογισμικού ως ο καταλληλότερος τύπος για τα αρχεία που δημιουργούνται με την ανοιχτή πλατφόρμα εφαρμογών γραφείου OpenOffice. Το συγκεκριμένο πρότυπο ονομάστηκε OpenDoc Format (ODF) και υποβλήθηκε εγκαίρως από την κοινότητα ανοιχτού λογισμικού στον ISO για να υιοθετηθεί ως πρότυπο, όπερ και εγένετο. Έτσι, το ODF έγινε το ISO/IEC 26300 στάνταρντ (πλήρες όνομα: OASIS Open Document Format for Office Applications) το 2006.

Σε όλο αυτό το διάστημα, η Microsoft άφηνε να εννοηθεί (με σκόπιμες και προσεκτικές διαρροές στον τύπο, βλ. π.χ. http://www.gcn.com/blogs/tech/41294.html) ότι θα υποστηρίξει το πρότυπο ODF, στις επόμενες εκδόσεις του MS Office.

Όταν όμως ανακοινώθηκε επίσημα η κυκλοφορία της νέας έκδοσης του MS Office 2007, αποδείχτηκε περίτρανα αυτό που οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ ήδη γνώριζαν. Στο MS Office 2007, το ODF όχι μόνο δεν υποστηριζόταν εγγενώς, αλλά η Microsoft ανακοίνωσε ότι το προϊόν εισάγει ένα νέο μορφότυπο αρχείων (πάλι βασισμένο στην XML) με το όνομα Open XML Format (κατάλληλα επιλεγμένο από το μάρκετινγκ της εταιρείας για να θολώνει τα νερά και να παραπέμπει σε ανοιχτό πρότυπο) και με την αιτιολογία (που δεν πείθει κανέναν πλέον) ότι πρόκειται για "ανώτερο πρότυπο σε σχέση με το ODF".

Η στρατηγική είναι γνωστή: "Αν δεν μπορείς να το πολεμήσεις, προσποιήσου ότι το αγκαλιάζεις και με τον καιρό θα το αποτελειώσεις". Οι παλαιότεροι θα θυμούνται την ιστορία με τη γλώσσα προγραμματισμού Java, τον πηγαίο κώδικα της οποίας παρέλαβε η Microsoft από τη SUN και, ω του θαύματος, σε ένα-δύο χρόνια οι εφαρμογές που έγραφε κανείς με τον δικό της κλώνο (την πάλαι ποτέ J++) μπορούσαν να τρέχουν… μόνο στα Windows, καταπατώντας τις σχετικές δεσμεύσεις που είχε αναλάβει ότι ΔΕΝ ΘΑ ΠΡΟΕΒΑΙΝΕ ΣΕ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΚΑΝΑΝ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ PLATFORM-SPECIFIC. Η κίνηση αυτή και η επακόλουθη δικαστική διελκιστύνδα της έδωσε την ευκαιρία (και τον απαραίτητο χρόνο) να προτάξει τη δική της πλατφόρμα ανάπτυξης .NET την ώρα ακριβώς που η βασισμένη στη Java πλατφόρμα J2EE (Java 2 Enterprise Edition) φαινόταν ως ο αδιαφιλονίκητος κυρίαρχος στην ανάπτυξη διαδικτυακών εφαρμογών.

Για να επανέλθουμε στην υπόθεση του Open XML, η Microsoft, σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση του MS Office 2007 υπέβαλε αίτηση για υιοθέτηση και του δικού της προτύπου ως ISO Standard. Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία -για μια ακόμη φορά- στρέφει την πλάτη της στα εκατομμύρια των πολιτών που επιλέγουν να εργαστούν με ανοιχτό λογισμικό (όπως το OpenOffice), στην ουσία εκβιάζοντάς τους να επιστρέψουν στην αγκαλιά της και στο MS Office. Άλλωστε ποιος θα επιλέγει να σώζει σε ODF, καθιστώντας τα αρχεία του μη αναγνώσιμα από το 90% των υπολογιστών παγκοσμίως που τρέχουν Windows και MS Office; Και γιατί να μην το κάνουμε και ISO Standard για να βουλώσουμε τα στόματα ότι δεν είναι ανοιχτό μορφότυπο; Φοβερή στρατηγική, δεν συμφωνείτε;

Θεμιτή η προσπάθειά της Microsoft να περάσει το πρότυπο στον ISO, γεγονός που θα αποτελέσει "θηλιά στο λαιμό" του ανοιχτού λογισμικού OpenOffice και θα της επιτρέψει να συνεχίσει να δρέπει τους καρπούς της παγκόσμιας κυριαρχίας της στο λογισμικό. Αναρωτιέται κανείς όμως: οι πολίτες -καταναλωτές τεχνολογίας δεν θα έπρεπε να έχουν λόγο σε αυτή την ιστορία;

Σύμφωνα με τον τρόπο που χειρίστηκε το θέμα ο ΕΛΟΤ, μάλλον όχι…

Συμπέρασμα

Ο λόγος λοιπόν που η Μicrosoft θέλει να περάσει το OOXML ως "ανοιχτό" πρότυπο, μέσω της νομιμοποίησής του από τον ISO, δεν είναι άλλος παρά η διατήρηση της κυριαρχίας της στην αγορά των εφαρμογών γραφείου, η οποία της αποφέρει περί τα 4.6δις δολλάρια/έτος (το ένα τρίτο των συνολικών εσόδων της εταιρείας)! Όλο και περισσότεροι οργανισμοί και επιχειρήσεις στρέφονται προς την αγορά λογισμικού που στηρίζει "ανοιχτά πρότυπα" (open standards). Πόσο ανοιχτό όμως μπορεί να είναι ένα πρότυπο του οποίου τον έλεγχο έχει μια μόνο εταιρεία;

Η απάντηση είναι δική σας και μπορείτε να τη δώσετε υπογράφοντας την σχετική διαμαρτυρία στα ελληνικά.

Βέβαια, με αυτά που έχουμε δει τελευταία στις εκπομπές του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου για τις "αλχημείες" των βουλευτικών εκλογών, μήπως ζητώντας να έχουμε λόγο για τον τρόπο ψηφοφορίας της χώρας στα διεθνή φόρα, ζητάμε πάρα πολλά ;-)